Ένα από τα μεγάλα χωριά της επαρχίας Λευκωσίας με απόσταση 31 περίπου χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα βρίσκεται κτισμένο στους πρόποδες του Μαχαιρά. Ο Λυθροδόντας εντυπωσιάζει με τα χρώματα της φύσης, όπου μεγάλες εκτάσεις άγριας βλάστησης σμίγουν αρμονικά με τις καλλιεργημένες εκτάσεις δημιουργώντας ένα υπέροχο πορτρέτο που απεικονίζει το μεγαλείο της φύσης.

Οπωροφόρα δέντρα, όπως μηλιές, αχλαδιές, ροδακινιές, χρυσομηλιές καλλιεργούνται στην περιοχή με τις ελιές όμως να αποτελούν την κυρίαρχη καλλιέργεια. Άλλωστε η ελαιοκαλλιέργεια και η ελαιοποίηση αποτελούν τις βασικές ασχολίες των κατοίκων του Λυθροδόντα. Σε αυτή τη ανάπτυξη των καλλιεργήσιμων εκτάσεων συνέβαλαν αναμφισβήτητα και η ύπαρξη των δυο φραγμάτων του ποταμού Κουτσού. Το Πάνω και το Κάτω Φράγμα βρίσκονται φωλιασμένα σε ένα καταπράσινο τοπίο προσφέροντας ένα μαγευτικό θέαμα κυρίως την περίοδο που το νερό ρέει άφθονο.

Λυθροδόντας

Τα πολύ παλιά χρόνια στο Λυθροδόντα καλλιεργείτο ένα ιδιαίτερα περιζήτητο για εκείνη την εποχή φυτό, ο ερυθρόδανος , οι ρίζες του οποίου χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή κόκκινης μπογιάς. Από το συγκεκριμένο φυτό σύμφωνα με κάποιους προήλθε και η ονομασία του χωριού. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή ο Λυθροδόντας είναι ο τόπος που έχει ερυθρόδανα και απλά με την ανομοίωση του πρώτου γράμματος του ρ προήλθε το λ, κάτι που αποτελούσε σύνηθες στην ελληνική γλώσσα. Μια άλλη εκδοχή αναφέρει πως η ονομασία του χωριού προήλθε από το πρώτο οικιστή του, που ονομαζόταν Ερυθροδόντας δηλαδή ο έχων ερυθρά δόντια.

Οι πιο πάνω εκδοχές για την ονομασία του οικισμού υποδηλώνουν πως το χωριό υπήρχε κατά τα βυζαντινά χρόνια παρόλο που κάποια αρχαία κατάλοιπα φανερώνουν πως η περιοχή κατοικείτο από την αρχαιότητα, κυρίως κατά την ελληνιστική περίοδο. Κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας το χωριό υπήρξε φέουδο.

Λυθροδόντας

Η κοινότητα του Λυθροδόντα φέρει και μεγάλη θρησκευτική αξία. Εδώ βρίσκονται το σπήλαιο, ο τάφος και τα ιερά λείψανα του Αγίου Θεράποντα, ενός από τους τριακόσιους Αλαμάνους, ο οποίος επέλεξε τη συγκεκριμένη περιοχή για να ζήσει και να ασκητέψει μέχρι και το τέλος τη ζωής του. Στο κέντρο της κοινότητας, στο σημείο όπου βρέθηκαν το σπήλαιο και τα λείψανα του Αγίου έχει κτιστεί εκκλησία αφιερωμένη σε αυτόν, ενώ χρόνια αργότερα κτίστηκε ένας μεγαλύτερος και μεγαλοπρεπέστερος ναός, που αποτελεί και την κύρια εκκλησία του χωριού. Κάθε χρόνο στις 30 Οκτωβρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Θεράποντα, γίνεται λιτάνευση της εικόνας και του Τιμίου Λειψάνου του. Άλλες εκκλησίες του χωριού είναι αφιερωμένες στον Αρχάγγελο Μιχαήλ, στον Άγιο Γεώργιο, στην Παναγία, στον Άγιο Μάριο, στον άγιο Νικόλαο, ενώ στην περιοχή βρίσκεται και το εγκαταλελειμμένο παλαιό μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, που αποτελεί ιδιοκτησία του μοναστηριού του Μαχαιρά.

Παλαιά Εκκλησία Αγίου Θεράποντα Λυθροδόντας

Παλαιά Εκκλησία Αγίου Θεράποντα

Ο Λυθροδόντας αποτελεί ένα γραφικό και συγχρόνως περιποιημένο χωριό που συνδυάζει άψογα το μοντέρνο και τον παραδοσιακό χαρακτήρα. Για το λόγο αυτό άλλωστε σε συνδυασμό και με την κοντινή απόσταση με την πρωτεύουσα οδήγησε τους περισσότερους από τους νέους να παραμείνουν στο χωριό και να μην το εγκαταλείψουν.

Στο χωριό προσφέρονται καταλύματα για διαμονή, ενώ λειτουργούν και αρκετά εστιατόρια και ταβέρνες.

Λυθροδόντας