Το χωριό της Καλαβασού βρίσκεται 40 χλμ περίπου από την πόλη της Λάρνακας και συνορεύει με τα χωριά Τόχνη, Ζύγι, Μαρί , Μαρώνι. Κτισμένη στη δυτική όχθη του Βασιλικού ποταμού και σε συνδυασμό με την κατασκευή του φράγματος Βασιλικού – Πεντάσχοινου, εξασφάλισε την άρδευση και την ύδρευση του χωριού, υποβοηθώντας με τον τρόπο αυτό την ανάπτυξη του φυσικού περιβάλλοντος και της γεωργίας στην περιοχή.

Η κοιλάδα του Βασιλικού ποταμού, όπως και ολόκληρη η γύρω περιοχή, στα παλαιότερα χρόνια θα πρέπει να ήταν δασωμένη και καταπράσινη, κάτι που έδωσε σύμφωνα με την παράδοση και την ονομασία του χωριού. Η ονομασία δηλαδή της Καλαβασού πρέπει να προήλθε από την αρχαία ελληνική λέξη «βάσσα», που σημαίνει δασώδης κοιλάδα.

Η προνομιούχα θέση του χωριού δεν οφειλόταν μόνο στην ύπαρξη του Βασιλικού ποταμού αλλά και πλούσιων μεταλλευμάτων. Πέντε μεταλλεία για την ανόρυξη χαλκούχου μεταλλεύματος είχαν αναπτυχθεί στην περιοχή της Καλαβασού. Το μετάλλευμα από τα μεταλλεία μεταφερόταν με σιδηρόδρομο σε εργοστάσιο στο Βασιλικό, όπου και γινόταν η επεξεργασία του. Μηχανή τρένου που μετέφερε το μετάλλευμα από τα μεταλλεία της Καλαβασού προς το Βασιλικό κοσμεί σήμερα την είσοδο του χωριού. Η μεταλλευτική δραστηριότητα στην κοινότητα άρχισε το 1937 και τελείωσε το 1978, παρόλο που υπάρχουν τεκμήρια που αποδεικνύουν την ύπαρξη της συγκεκριμένης δραστηριότητας κατά τους αρχαιοτάτους χρόνους, κάνοντας αρχή με τους Φοίνικες και μετέπειτα με τους Ρωμαίους.

Καλαβασός

Η προνομιακή θέση της Καλαβασού αποδεικνύεται από τη διαχρονική κατοίκηση της διαμέσου των αιώνων. Σύμφωνα λοιπόν από αρχαιολογικά κατάλοιπα που έχουν έρθει στο φως, στην περιοχή της Καλαβασού αναπτύχθηκαν διάφοροι οικισμοί που ξεκινούν από τη νεολιθική εποχή. Συγκεκριμένα οι αρχαίοι συνοικισμοί που ανευρέθηκαν στην περιοχή αποτελούν ο αξιόλογος προκεραμεικός νεολιθικός συνοικισμός της Τέντας (7000-6000 π.Χ.), ο νεολιθικός συνοικισμός της Καλαβασού Α στην τοποθεσία Κοκκινόγια (4500-3800 π.Χ.), ο συνοικισμός της Καλαβασού Β στην τοποθεσία Παμπούλες (3500 – 3000 π.Χ.), ο συνοικισμός στους Αγίους που εντάσσεται επίσης στη δεύτερη φάση της Χαλκολιθικής εποχής (3000-2500 π.Χ.) και ο συνοικισμός και το νεκροταφείο στον Άγιο Δημήτριο που βρίσκεται σε ελάχιστη απόσταση από τον συνοικισμό της Τέντας και ανάγεται στην Ύστερη εποχή του χαλκού. Στους συγκεκριμένους συνοικισμούς βρέθηκαν πλούσια αρχαιολογικά ευρήματα, όπως κατάλοιπα κατοικιών, αμυντικά τείχη, αγγεία, αγροτικά εργαλεία, κοσμήματα, τάφοι, που παρουσιάζουν τον τρόπο ζωής των κατοίκων του συνοικισμού στην εκάστοτε περίοδο.

Αρχαιολογικός χώρος Τέντας Καλαβασός

Αρχαιολογικός χώρος Τέντας

Εκτός από τους αρχαιολογικούς χώρους η Καλαβασός διαθέτει και εκκλησιαστικά μνημεία, που καταδεικνύουν τη χριστιανική καταβολή των κατοίκων. Η κύρια εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Παναγία, κτισμένη στις αρχές του 19ου αιώνα, σε βυζαντινό ρυθμό. Την κοινότητα περιβάλουν έξι εξωκλήσια , το εξωκλήσι του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, ένας μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός του 20ου αιώνα,το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου, ένα μικρό απέριττο εξωκλήσι που φιλοξενεί παλιές εικόνες, το εξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου Κεφάλα, κτίσμα του 19ου αιώνα, με εικόνες στο τέμπλο του ζωγραφισμένες από αγιογράφους μοναχούς της μονής Σταυροβουνίου, το εξωκλήσι του Αγίου Νεκταρίου, ένας μονόχωρος καμαρασκέπαστος ναός, το εξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής , που αποτελεί ένα μικρό καμαροσκέπαστο κτίσμα και το εξωκλήσι της Λαμπροφορούσας Παναγίας, ένα λιτό πετρόκτιστο καμαροσκέπαστο εκκλησάκι.

Στο χωριό υπάρχει και ένα τούρκικο τζαμί, το οποίο ανάγεται στον 19ο αιώνα και λειτουργούσε από τη μειονότητα των μωαμεθανών που κατοικούσε εδώ , μέχρι και την τουρκική εισβολή του 1974, όπου και ο συγκεκριμένος πληθυσμός μεταφέρθηκε στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου.

Εκκλησία Παναγίας Καλαβασός

Εκκλησία Παναγίας

Η Καλαβασός αποτελεί μια αναπτυσσόμενη κοινότητα που προσφέρει στους κατοίκους της όλες τις σύγχρονες ανέσεις. Οι επισκέπτες της κοινότητας έχουν την ευκαιρία να θαυμάσουν τις φυσικές ομορφιές της περιοχής, να επισκεφτούν τους αρχαιολογικούς χώρους της, να χαθούν στα λιθόστρωτα δρομάκια της, αλλά και να διαμείνουν σε ένα από τα αγροτουριστικά καταλύματα που προσφέρονται. Από την Καλαβασό μπορείτε να επισκεφτείτε τους εγκαταλελειμμένους οικισμούς της Παρσάτας και της Δράπιας.

Καλαβασός