Το ποτό της διασκέδασης, της παρέας, της μακροζωίας και της ατσάλινης υγείας.

Ζιβανία

Η ζιβανία αποτελεί ένα από τα παραδοσιακά ποτά του τόπου μας, άρρηκτα συνυφασμένο με την ιστορία και την κουλτούρα μας. Είναι απόσταγμα οίνου ή στέμφυλων που παράγεται σε ειδικά καζάνια με τη μέθοδο της απόσταξης. Θεωρείται ένα πολύ «δυνατό» ποτό με περιεκτικότητα σε οινόπνευμα που κυμαίνεται μεταξύ 47 με 52%. Το συγκεκριμένο ποτό παράγεται και σε άλλες περιοχές του ελλαδικού χώρου, όπου ανάλογα με το πώς ονομάζονται τα στέμφυλα φέρει και την ανάλογη ονομασία, όπως τσίπουρο στην ηπειρωτική Ελλάδα και τσικουδιά στην Κρήτη. Για να ονομάζεται ένα ποτό ζιβανία πρέπει να παρασκευάζεται στην Κύπρο από κρασί και τσίπουρα που προέρχονται από τις ποικιλίες σταφυλιών «μαύρο» ή «ξυνιστέρι». Μάλιστα από το 2004 η ζιβανία έχει προστατευτεί στο πλαίσιο των κανονισμών της Ε.Ε. ως προϊόν μοναδικό στην Κύπρο και δεν μπορεί υπό αυτή την μορφή να παραχθεί σε οποιαδήποτε άλλη χώρα ούτε να εμπορευτεί με αυτό το όνομα.

Ζιβανία

Το ξινιστέρι αποτελεί ποικιλία σταφυλιών απο την οποία παράγεται η ζιβανία

Η μέθοδος της απόσταξης ήταν γνωστή από τα αρχαία χρόνια, όπου εφαρμοζόταν σε υποτυπώδη μορφή για σκοπούς αρωματοποιίας. Αναφορά σε αυτήν γίνεται από τον Ιπποκράτη και τον Γαληνό. Η απόσταξη στη σημερινή της τελειοποιημένη μορφή εφαρμόστηκε πολύ αργότερα, μετά τον 12ο αιώνα. Στην Κύπρο η μέθοδος της απόσταξης και κατ’ επέκταση η παραγωγή ζιβανίας ξεκίνησε στα τέλη του 14ου αιώνα, στα χρόνια της Βενετοκρατίας. Από την περίοδο των Βενετών και έπειτα η παραγωγή ζιβανίας αποτελούσε μια σημαντική πηγή εισοδήματος για τους Κύπριους. Η πατροπαράδοτη αυτή τέχνη συναντάται σε όλα σχεδόν τα κρασοχώρια του νησιού, όπως τα χωριά της Λεμεσού, της Πιτσιλιάς, της Πάφου, της Μαραθάσας και της ορεινής Λάρνακας.

Ζιβανία

Προκειμένου να παραχθεί ζιβανία ανώτερης ποιότητας, χρησιμοποιούνται ώριμα υγιή σταφύλια της καλύτερης ποιότητας. Το σταφύλι που χρησιμοποιείται για ζύμωση δεν πρέπει να είναι πέρα των 12- 13° , προκειμένου να επιτευχθεί η τέλεια ζύμωση. Μόλις η διαδικασία ζύμωσης ολοκληρωθεί το κρασί και τα στέμφυλα μεταφέρονται στο καζάνι και η διαδικασία απόσταξης αρχίζει. Υπάρχουν τρεις τύποι διαδικασιών απόσταξης, όπου ανάλογα με τη διαδικασία παράγεται και διαφορετική ποιότητα ζιβανίας. Μια ποιοτική ζιβανία σύμφωνα με τους ειδικούς παράγεται με την αργή απόσταξη, τις χαμηλές θερμοκρασίες και το σωστό διαχωρισμό του αποστάγματος σε τρία μέρη. Για την αποθήκευση της ζιβανίας χρησιμοποιούνται καθαρά δοχεία ξύλινα ή γαλβανισμένα, τα οποία κλείνουν αεροστεγώς για να αποφεύγεται η εξάτμιση.

Ζιβανία

Μουσείο Ζιβανίας στο χωριό Βάσα Κοιλανίου

Η ζιβανία εκτός από τη χρήση της ως οινοπνευματώδες ποτό χρησιμοποιείται και για θεραπευτικούς σκοπούς, όπως για εντριβές, κρυολογήματα, για απολύμανση πληγών, για πονόδοντο κ.α. Τα παλαιότερα χρόνια χρησιμοποιείτο στα χωριά ακόμη και για να ψήνουν λουκάνικα, καφέ ή άλλα παρασκευάσματα που δεν χρειαζόταν πολλή φωτιά. Άλλωστε είναι γνωστή η ιδιότητα της καθαρής ζιβανίας να ανάβει όπως το σπίρτο εξ’ ου και το προσωνύμιο που της έχει δοθεί ως «Σπίρτο».

Η ζιβανία πίνεται καλά παγωμένη και συνοδεύει κυπριακούς μεζέδες, όπως σουτζούκο, λουκούμι, λουκάνικο, λούντζα ή με διάφορα τυριά, ξηρούς καρπούς και αποξηραμένα φρούτα. Το παραδοσιακό όμως αυτό ποτό μπορεί να αποτελέσει και τη βάση για καταπληκτικά κοκτέιλ.

Ζιβανία

Αξίζει να αναφερθεί πως κάθε χρόνο, κατά τον μήνα Νοέμβριο, η κοινότητα της Άλωνας διοργανώνει γιορτή της ζιβανίας, στην οποία οι επισκέπτες μπορούν να παρακολουθήσουν ολόκληρη τη διαδικασία παραγωγής του παραδοσιακού ποτού της Κύπρου αλλά και να απολαύσουν παραδοσιακά εδέσματα. Αντίστοιχες πληροφορίες για την παραγωγή, την απόσταξη και τη φύλαξη της ζιβανίας δίνονται μέσα από τα εκθέματα του Μουσείου Ζιβανίας που βρίσκεται στο χωριό Βάσα Κοιλανίου, της επαρχίας Λεμεσού.

Ζιβανία