Ψηλός, μαυριδερός, με λεπτή σωματική διάπλαση, εξαιρετικά λιτοδίαιτος και εγκρατής. Αντιπαθούσε τα συμπόσια, είχε μεγάλη αδυναμία στα σύκα, του άρεσε να κάθεται και να καίγεται κάτω από τον ήλιο και φέρεται να μην είχε αρρωστήσει ποτέ σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Με τον τρόπο αυτό περιγράφεται ο Ζήνων ο Κιτιεύς από πηγές τις εποχές του.

Ζήνων ο Κιτιεύς

«Νυν ευπλόηκα , ότε νεναυάγηκα»(«Πήγε καλά το ταξίδι μου, όταν ναυάγησα»), αυτό αναφώνησε ο Ζήνων, όταν το πλοίο, με το οποίο ταξίδευε, ναυάγησε στον Πειραιά με αποτέλεσμα να χάσει όλα του τα υπάρχοντα. Αυτό όμως το γεγονός θα σηματοδοτήσει ολόκληρη του ζωή του, καθώς τον βοήθησε να έρθει πιο κοντά στη φιλοσοφία.

Ο Ζήνων γεννήθηκε στο Κίτιο γύρω στο 335 π.Χ. και ήταν γιος του πλούσιου έμπορα Μνασέα. Εξαιτίας των εμπορικών του ταξιδιών, ο Μνασέας ταξίδευε πολύ συχνά και καθώς ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τη μόρφωση του γιου του, συνήθιζε να του φέρνει διάφορα συγγράμματα από την Αθήνα, κυρίως έργα που σχετίζονταν με τη σωκρατική φιλοσοφία. Ο Ζήνων, ο οποίος ακολούθησε το επάγγελμα του πατέρα του, σε ένα από τα ταξίδια του ναυάγησε. Ο ίδιος σώθηκε αλλά καταστράφηκε οικονομικά.

Ζήνων ο Κιτιεύς

Εντυπωσιασμένος από την πνευματική ζωή της Αθήνας αποφάσισε να παραμείνει στην πόλη αυτή και να διευρύνει τους φιλοσοφικούς του ορίζοντες. Μαθήτευσε κοντά σε μεγάλους φιλοσόφους της εποχής, όπως τον Κράτητα, τον Στίλπωνα, τον Διόδωρο κ.α. Όταν πια αισθάνθηκε έτοιμος ίδρυσε τη δική του σχολή και άρχισε τη διδακτική του δραστηριότητα επιλέγοντας ως χώρο διδασκαλίας του την Ποικίλη Στοά που βρισκόταν στην Αγορά των Αθηνών. Από το χώρο διδασκαλίας τους, οι μαθητές του Ζήνωνα πήραν την ονομασία στωικοί, ενώ μεταγενέστερα το φιλοσοφικό ρεύμα του Ζήνωνα παρέμεινε γνωστό ως στωική φιλοσοφία.

Ζήνων ο Κιτιεύς

Το νόμισμα των 20 σεντς που απεικόνιζε τον Ζήνωνα τον Κιτιευς

Ενώ αρχικά η Σχολή του είχε περιορισμένο αριθμό μαθητών με τον καιρό απέκτησε τέτοια φήμη, ώστε εξαπλώθηκε και πέρα των Αθηνών. Η σκέψη του Ζήνωνα άνοιξε νέους δρόμους στη φιλοσοφία, η οποία επηρέασε καταλυτικά την Ελληνιστική και Ρωμαϊκή διανόηση.Έγραψε πολυάριθμα έργα, από τα οποία κατά κύριο λόγο σώζονται αποσπάσματα. Ανάμεσα σε αυτά είναι τα εξής: «η Πολιτεία», «η Λογική», «Περί ελληνικής παιδείας» κ.α. Κατά τους στωικούς, η ανθρώπινη φύση είναι τμήμα της παγκόσμιας φύσης, η οποία καθοδηγείται και κυβερνάται από το νόμο της Λογικής. Ο άνθρωπος πέραν του ενστίκτου διαθέτει και ηθική αίσθηση. Κύριο ζητούμενο του βίου είναι συνεπώς το να ζει κάποιος σύμφωνα με την φύση του, η οποία για τον άνθρωπο, μέσω της λογικότητάς του ωθεί προς την Αρετή, άρα το «κατά Φύσιν ζην» σημαίνει «κατ' Αρετήν ζην». Το να ζει ο άνθρωπος «σε αρμονία με τον κόσμο» με το να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του, τη φύση του ανθρώπου και τη θέση του σε αυτόν, τότε θα μπορέσει να φτάσει στην ευδαιμονία. Για το λόγο αυτό δεν θα πρέπει τον άνθρωπο να τον απασχολούν αυτά που είναι «αδιάφορα», δηλαδή αχρείαστα για την ευδαιμονία.

Ζήνων ο Κιτιεύς

Οι στωικοί υποστήριζαν πως η ζωή είναι ένα χάος, το οποίο ο σοφός πρέπει να το τακτοποιήσει λογικά και σε περίπτωση που δεν το πράξει τότε θα πρέπει να θέσει τέρμα στη ζωή του. Αρκετοί υπήρξαν οι στωικοί, που πιστοί στη διδασκαλία τους αυτή, έθεσαν τέρμα στη ζωή τους ανάμεσα σε αυτούς και ο Ζήνωνας, ο οποίος πέθανε με εκούσια αποχή από το φαγητό. Σύμφωνα πάλι με μια άλλη πηγή, που δίνεται από τον Διογένη Λαέρτιο, ο Ζήνωνας πέθανε σε ηλικία 98 ετών, κατόπιν ενός μικροατυχήματος. Σύμφωνα λοιπόν με αυτήν, κατά την επιστροφή του Ζήνωνα από την Ποικίλη Στοά, έπεσε και χτύπησε το δάχτυλο του. Τότε μέσα στον πόνο του άρχισε να απαγγέλει τους στίχους ενός ποιήματος λέγοντας «έρχομαι τι με φωνάζεις», καθώς είχε ερμηνεύσει το περιστατικό ως σημάδι των θεών και κρατώντας την αναπνοή του αυτοκτόνησε. Ο Ζήνωνας κηδεύτηκε στην Αθήνα με δημόσια δαπάνη. Γενικότερα ο Κύπριος φιλόσοφος είχε τιμηθεί από την πόλη των Αθηνών τόσο ενώ ήταν εν ζωή όσο και μετά θάνατο.

Ζήνων ο Κιτιεύς

Στην πατρίδα του το αρχαίο Κίτιο στήθηκε προς τιμή του χάλκινο άγαλμα. Μάλιστα όταν ο Ρωμαίος Κάτωνας κατέλαβε την Κύπρο και λεηλάτησε τους θησαυρούς της, το μόνο αντικείμενο το οποίο σεβάστηκε ήταν το άγαλμα του Ζήνωνα, ως ένδειξη σεβασμού προς τον μεγάλο αυτό φιλόσοφο που είχε επηρεάσει ακόμη και τη ρωμαϊκή φιλοσοφία. Μεγάλες τιμές προς τον Ζήνωνα τον Κιτιεύς αποδόθηκαν και από τη σύγχρονη πόλη της Λάρνακας. Ένα επιβλητικό μνημείο του φιλοσόφου στήθηκε στην παραλιακή Λεωφόρο Αθηνών, ενώ κεντρικός δρόμος της πόλης πήρε το όνομά του. Ανάμεσα σε πολλά άλλα, η πόλη της Λάρνακας, η πόλη του Ζήνωνα, όπως αποκαλείται από πολλούς, έχει ως έμβλημα της τη μορφή του μεγάλου φιλόσοφου.

Ζήνων ο Κιτιεύς