Άλλη μια κιβωτός βυζαντινής και μεταβυζαντινής μνημειακής ζωγραφικής

Στα βουνά της οροσειράς του Τροόδους, στο κεντρικό τμήμα της Κύπρου, βρίσκονται μερικά από τα σπουδαιότερα μνημεία για την ιστορία της βυζαντινής ζωγραφικής. Πρόκειται για τοιχογραφημένες εκκλησίες που διασώζουν ως τις μέρες μας έξοχα δείγματα των διαφόρων ρευμάτων της βυζαντινής και μεταβυζαντινής μνημειακής ζωγραφικής, από τον 11ο μέχρι και το 19ο αιώνα. Δέκα από τις εκκλησίες αυτές έχουν ενταχθεί μέχρι στιγμής στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO. Η εκκλησία της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος είναι μία από αυτές. Βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα της οροσειράς του Τροόδους, κτισμένη πάνω σε ένα μικρό λόφο δυτικά του Παλαιχωρίου.

Η εκκλησία κτίστηκε στις αρχές του 16ου αιώνα και ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του ξυλόστεγου μονόκλιτου ναού. Αποτελεί ένα απλό παρεκκλήσι με αμφικλινή στέγη με καλυμμένο νάρθηκα υπό μορφή στοάς στα νότιο-δυτικά,ο οποίος φαίνεται ότι υπήρχε τουλάχιστον από τις αρχές του 17ου αιώνα.

Το εσωτερικό του ναού είναι κατάγραφο. Κοσμείται με τοιχογραφίες των αρχών του 16ου αιώνα, σύγχρονες με την κτίση του ναού. Οι τοιχογραφίες έχουν επιδράσεις από διάφορες τεχνοτροπίες αν και εντάσσονται στην Κρητική Σχολή του 16ου αιώνα και αποτελούν ένα από τα πιο ολοκληρωμένα εικονογραφικά σύνολα της υστεροβυζαντινής τέχνης της Κύπρου. Οι πλαϊνοί τοίχοι έχουν χωριστεί σε δυο ζώνες και το δυτικό σε τρεις, συν το αέτωμα. Πρόκειται για το σημαντικότερο δείγμα μιας ομάδας έργων της ενετοκρατίας που ακολουθούν την παραδοσιακή βυζαντινή τέχνη, ενώ τα δυτικά στοιχεία είναι πολύ περιορισμένα. Είναι μια τέχνη εναρμονισμένη με αυτήν που παρουσιάζεται στους τουρκοκρατούμενους ελληνικούς τόπους του 16ου αιώνα.

 

Ο Μυστικός Δείπνος και η Αγωνία στον Κήπο είναι από την Μακεδονική Σχολή στις αρχές της Παλαιλογείας περιόδου. Τα χαρακτηριστικά των δύο ληστών στην Σταύρωση, έχουν επιρροές από την Δύση ενώ η γενική απεικόνιση τους, θυμίζει τις αρχές της Βυζαντινής εποχής. Για την Ανάσταση, χρησιμοποιείτε ο Δυτικός τρόπος απεικόνισης της σκηνής με τον Χριστό να βγαίνει από τη σαρκοφάγο, με τρεις στρατιώτες να κοιμούνται στο πρώτο πλάνο. Η Κοινωνία των Αποστόλων είναι ένα από τα δυο παραδείγματα στην Κύπρο που έχουν σωθεί, όπου οι μαθητές απεικονίζονται δυο φορές . Η Θυσία, όπου απεικονίζεται το Θείο Βρέφος στο δισκάριο καθώς και στο δισκοπότηρο, είναι χαρακτηριστικό μόνο της Κύπρου. Και στο τοίχο της νότιας κόγχης, η τοιχογραφία των Αγίων Γεωργίου και Δημητρίου είναι το μόνο παράδειγμα στην Κύπρο όπου δυο άγιοι κάνουν ιππασία μαζί.

Ο άγνωστος ζωγράφος αντλεί από την τέχνη της εποχής των Παλαιολόγων, διατηρώντας όμως τον προσωπικό του χαρακτήρα, ενώ δεν μένει εντελώς ανεπηρέαστος από τη δυτική ζωγραφική. Φαίνεται ότι πρόκειται για ικανότατο ζωγράφο, έναν αριστοτέχνη στην απόδοση όρθιων μορφών, όπως βλέπουμε στο ζωγραφικό διάκοσμο της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Το ξυλόγλυπτο γραπτό εικονοστάσιο του ναού χρονολογείται στις αρχές του 18ου αιώνα.

Γι’ αυτή την μοναδική εμπειρία τέχνης μην παραλείψετε να επισκεφθείτε το ναό σε μια ενδεχόμενη καλοκαιρινή εξόρμηση στα βουνά της οροσειράς του Τροόδους