Πώς ο Οθέλλος, ο τραγικός ήρωας του Σαίξπηρ, ταυτίστηκε με τον Κριστόφορο Μόρο, τοποτηρητή της Κύπρου και εν τέλει συσχετίστηκε με το Κάστρο της Αμμοχώστου.

Οθέλλος και Κάστρο Αμμοχώστου

Ο Οθέλλος αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα έργα του Άγγλου συγγραφέα Σαίξπηρ. Το έργο αναφέρεται σε ένα Μαυριτανό στρατηγό της Βενετίας, τον Οθέλλο, ο οποίος παντρεύτηκε τη Δυσδαιμόνα, χωρίς τη συναίνεση του πατέρα της. Ο Οθέλλος είχε μεγάλη αδυναμία στη γυναίκα του και αυτή την αδυναμία προσπάθησε να εκμεταλλευτεί ο Ιάγος, ένας κακόβουλος στρατιώτης, που είχε όνειρα προαγωγής και που όμως έβλεπε πως ο Οθέλλος αντί αυτού προωθούσε τον Κάσσιο. Έτσι ο Ιάγος προκειμένου να πραγματοποιήσει το όνειρό του βάζει σε εφαρμογή ένα εκδικητικό σχέδιο. Ο Οθέλλος στέλνεται στην Κύπρο για να καταπολεμήσει τους Τούρκους. Μαζί του ταξιδεύουν η Δυσδαιμόνα, καθώς και ο Κάσσιος με τον Ιάγο, ο οποίος ακολουθείται από τη γυναίκα του Αιμιλία. Ο Ιάγος πείθει τη γυναίκα του να του δώσει ένα μαντήλι της Δυσδαιμόνας που της είχε χαρίσει ο Οθέλλος. Στη συνέχεια ο Ιάγος ξεκινά να διαβάλλει και να συκοφαντεί τη Δυσδαιμόνα για απιστία με τον Κάσσιο, δείχνοντας μάλιστα ως αποδεικτικό στοιχείο το μαντήλι που δήθεν είχε βρει στην κατοχή του Κάσσιου. Ο Οθέλλος γεμάτος καχυποψία και τυφλωμένος από τη ζήλια πνίγει τη Δυσδαιμόνα, ενώ η Αιμιλία λίγο πριν την δολοφονήσει ο Ιάγος αποκαλύπτει την αλήθεια στον Οθέλλο. Ο Ιάγος συλλαμβάνεται αλλά ο Οθέλλος αυτοκτονεί βυθισμένος στις τύψεις.

Οθέλλος

Η τραγωδία Οθέλλος παρουσιάζει αρκετά κοινά χαρακτηριστικά με τους αρχαίους Έλληνες τραγωδούς. Ο τραγικός ήρωας Οθέλλος συνδέθηκε με το Βενετό αξιωματούχο Κριστόφορο Μόρο που υπηρέτησε στην Κύπρο ως τοποτηρητής κατά τα έτη 1505-1507. Αν και η έδρα του Κριστόφορο Μόρο πρέπει να ήταν η Λευκωσία, εντούτοις συνδέθηκε με τον ήρωα του Σαίξπηρ, εξαιτίας του επώνυμού του και αυτό επειδή το Μόρο σημαίνει μουριά αλλά και μαύρος και Μαυριτανός.

«Σε ένα λιμάνι στην Κύπρο» εξελίχθηκε η πλοκή του έργου χωρίς όμως να αναφέρεται ονομαστικά η Αμμόχωστος. Καθότι όμως το λιμάνι της Αμμοχώστου αποτέλεσε το σημαντικότερο λιμάνι της Κύπρου κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, δίκαια ταυτίστηκε με τον Οθέλλο. Στο έργο του Σαίξπηρ γίνεται αναφορά και σε ένα «πύργο» ο οποίος ταυτίστηκε με το κάστρο του λιμανιού της πόλης, το οποίο ονομάζεται μέχρι και σήμερα Πύργος του Οθέλλου. Ο Πύργος του Οθέλλου αποτελεί τμήμα των οχυρώσεων του κάστρου της Αμμοχώστου και αποτελεί ένα τετράγωνο κτίσμα με τέσσερις κυκλικούς πύργους στις γωνιές του και με ξεχωριστή τάφρο από το υπόλοιπο κάστρο. Η αρχική μορφή του κτιρίου χρονολογείται στον 14ο αιώνα. Ο συγκεκριμένος πύργος όπως και οι υπόλοιπες οχυρώσεις ενισχύθηκαν από τους Ενετούς, κατά την περίοδο 1540-1570, όταν ήταν πια αναμενόμενη η επίθεση των Οθωμανών. Πάνω από την πύλη βρίσκεται εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα με τον ενετικό φτερωτό λέοντα του Αγίου Μάρκου.

Οθέλλος - Τείχη Αμμοχώστου

Ο Σαίξπηρ έγραψε τον Οθέλλο το 1604, ένα δηλαδή αιώνα μετά που βρισκόταν στην Κύπρο ως διοικητής ο Μόρο. Το εμπνεύστηκε από ένα παλαιότερο διήγημα του Βενετού μυθιστοριογράφου Τζιράλντο Σίνθιο. Το διήγημα αυτό, το οποίο γράφτηκε το 1580, σχετιζόταν με τη ζωή του Κριστόφορου Μόρου, ο οποίος με το τέλος της διετούς θητείας του στην Κύπρο, ως τοποτηρητής, επέστρεψε στην πατρίδα του χωρίς τη σύζυγο του. Είναι φανερό πως τόσο η ιστορία του Σίνθιο όσο και μετέπειτα του Σαίξπηρ αποτελεί ένα γνήσιο μύθο, που εμφανίστηκε για πρώτη φορά, όταν η Κύπρος πέρασε στα χέρια των Άγγλων, θέλοντας ίσως οι αποικιοκράτες να δώσουν περισσότερη αίγλη στη νέα τους αποικία συσχετίζοντας ένα σημαντικό μνημείο του νησιού, το Κάστρο της Αμμοχώστου, με τον σπουδαιότερο δραματουργό τους και παγκόσμιας φήμης συγγραφέα τον Σαίξπηρ. Σταδιακά ο μύθος αυτός παγιώθηκε και επικράτησε στην τοπική παράδοση δίνοντας μάλιστα στο Κάστρο της Αμμοχώστου την ονομασία Πύργος του Οθέλλου.

Οθέλλος - Τείχη Αμμοχώστου