Ονήσιλος. Μια επαναστατική προσωπικότητα καθίσταται σύμβολο χαμένης εθνικής ελευθερίας.

 

Δέκα χρόνια έστελλε τις μέλισσές του ο Ονήσιλος

να μας κεντρίσουν

να μας ξυπνήσουν

να μας φέρουν ένα μήνυμα.

Δέκα χιλιάδες μέλισσες έστειλε ο Ονήσιλος

κι όλες ψοφήσανε απάνω στο παχύ μας δέρμα

χωρίς τίποτα να νιώσουμε.

 Παντελής Μηχανικός

 

Ο Ονήσιλος, ήταν ο δευτερότοκος γιος του βασιλιά της Σαλαμίνας Χερσίου. Την βασιλεία και τον θρόνο της Σαλαμίνας όμως κληρονόμησε, ως πρωτότοκος που ήταν, ο φιλοπέρσης μεγαλύτερος αδερφός του Γόργος ο οποίος στήριζε την περσική τυραννία αγνοώντας την ανάγκη του λαού του για ελευθερία. Ο Ονήσιλος συχνά διαπληκτιζόταν με το ίδιο του τον αδερφό στην προσπάθεια του να τον πείσει να συμπαραταχθεί με τους Ίωνες, γνωστούς και ως Έλληνες της Μικράς Ασίας. Ο Γόργος, κυριευόμενος από δειλία, αρνήθηκε τις απόψεις του αδελφού του ενώ παράλληλα αγνόησε τα σχέδια του. Όταν το 499 π.Χ. ξέσπασε ο αγώνας εναντίον του κοινού τους εχθρού η ανάγκη για αποτίναξη των Περσών απέκτησε ισχύ. Ο Ονήσιλος τότε, ένιωσε πλέον έτοιμος να αντιμετωπίσει τους βαρβάρους, γνωρίζοντας πως οι πρακτικές του αδελφού του θα εξέθεταν σε κίνδυνο τους Έλληνες. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, όταν ο βασιλιάς Γόργος, συνοδευόμενος από το στρατιωτικό του τάγμα, αποχώρησε από την Σαλαμίνα για εκπλήρωση υποθέσεων του βασιλείου του, ο Ονήσιλος εκμεταλλεύτηκε την απουσία του αυτή για να εφαρμόσει τα αρχικά του σχέδια. Έτσι, έκλεισε τις πύλες, με την βοήθεια των συντρόφων του στασιαστών, και κατέλαβε την εξουσία. Ο διωγμένος Γόργος κατέφυγε στους Μήδους προδίδοντας με αυτό τον τρόπο τον αδερφό του.

 

Ο Ονήσιλος οραματιζόταν την ένωση όλων των βασιλείων της Κύπρου. Μέσω αυτού του οράματός γεννήθηκε η ανάγκη για την πρώτη μεγαλόπνοή του προσπάθεια με απώτερο σκοπό να καταφέρει να ηγηθεί εναντίον των Περσών. Επιπλέον, ήρθε σε επαφή με τους επίσης επαναστατημένους κατά των Περσών Ίωνες για την επίτευξη του στόχου του αυτού. Προσπάθησε να προσεγγίσει τους μονάρχες των υπολοίπων κυπριακών βασιλείων ζητώντας τους να αντισταθούν, αποκηρύσσοντας την περσική κυριαρχία. Ο βασιλιάς και οι κάτοικοι της Αμαθούντας ήταν οι μόνοι που επέλεξαν να μην λάβουν μέρος στην επανάσταση αυτή με αποτέλεσμα ο Ονήσιλος να μην διστάσει να πολιορκήσει την πόλη τους.

Όταν ξεσηκώθηκαν οι Κύπριοι, ο Δαρείος, ο βασιλιάς των Περσών, έστειλε τον Αρτύβιο με συνοδεία στόλου και στρατού για να καταπνίξει την επανάσταση τους. Ο Ονήσιλος ζήτησε βοήθεια από τους Ίωνες οι οποίοι ανταποκρίθηκαν αποστέλλοντας ισχυρό στράτευμα και ναυτικό στόλο. Οι Ίωνες και οι Κύπριοι ύστερα από μια σειρά σκληρών μαχών σε ξηρά και θάλασσα κατάφεραν να επιβληθούν των Περσών. Ο Αρτύβιος, σκοτώθηκε από τον ίδιο τον δημιουργό της επανάστασης. Έπειτα από μια ισχυρή μάχη όμως, ο Ονήσιλος προδόθηκε από τους Κουριείς οι οποίοι με επικεφαλή τον λιποτάκτη βασιλιά τους Στασάνωρα εγκατέλειψαν τους Κυπρίους και τάχθηκαν υπέρ των Περσών μαζί με την ισχυρή στρατιωτική τους δύναμη. Όταν ο Ονήσιλος έπεσε μαχόμενος οι Πέρσες ενθρόνισαν στην αρχική του θέση τον Γόργο ενώ παράλληλα, εκμεταλλευόμενοι τον θάνατο του επαναστάτη βασιλιά Ονήσιλου, κατέκτησαν κι άλλες πόλεις της Κύπρου. Μεταξύ αυτών, ο Ηρόδοτος αναφέρει την πόλη των Σόλων, που αν και αντιστάθηκε στους Πέρσες για πέντε μήνες, τελικά αλώθηκε από τους πολιορκητές.

Οι Αμαθούσιοι με το περισσό μίσος απέναντι στον Ονήσιλο να τους διακατέχει, εξαιτίας της κατάκτησης τους από τον σκοτωμένο βασιλιά, τον εκδικήθηκαν με τον χειρότερο τρόπο. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, τον αποκεφάλισαν και κρέμασαν το κεφάλι του πάνω από την πύλη της πόλης για να τον ντροπιάσουν μετά θάνατω. Όταν το κρανίο ήταν πια κούφιο, έκπληκτοι διαπίστωσαν ότι μέσα σε αυτό είχε φωλιάσει ένας σμήνος από μέλισσες. Μη μπορώντας να εξηγήσουν αυτό που συνέβαινε οι Αμαθούσιοι ζήτησαν χρησμό από το μαντείο. Σύμφωνα με τον χρησμό, υποχρεούνταν να κατεβάσουν το κεφάλι από την πύλη της πόλης και να το θάψουν με δόξα και τιμές όπως άλλωστε άρμοζε σε έναν ήρωα. Έτσι και έπραξαν ενώ επίσης συμμορφώθηκαν όταν τους ζητήθηκε κάθε χρόνο να τιμάνε τον Ονήσιλο ως ηρωική μορφή.

 

Η επαναστατική προσωπικότητα του Ονήσιλου και τα μεγαλεπήβολα σχέδια του για μια ενωμένη Κύπρο τον καθιστούν διαχρονικό σύμβολο ελευθερίας που παραμένει ζωντανό. Μέσω του αγώνα του Ονήσιλου, οι Κύπριοι απέκτησαν εθνική συνείδηση ενώ ο ίδιος έγινε παράδειγμα προς μίμηση. Μέχρι σήμερα, η ηρωική του πορεία συνομιλεί με σύγχρονα ιστορικά γεγονότα. Αγωνιζόμενος να διαφυλάξει την φυλετική του ταυτότητα έπεσε μαχόμενος σε έναν αγώνα που συνεχίζεται με ποικίλους τρόπους σήμερα στο νησί μας. Η αυτοθυσία και η προσφορά του των οδήγησε στην εξύψωση του από τον κυπριακό λαό της Κυπρο-Αρχαϊκής εποχής.

Εν κατακλείδι, γίνεται πρότυπο των σύγχρονων και μεταγενέστερων γενεών των Κυπρίων ενώ ακόμη καθίσταται πρότυπο αγωνιστή ενάντια στις πολιτικές σκοπιμότητες και τους εκάστοτε βαρβάρους που ταλανίζουν το νησί μας.