Οικισμός Νησσιά – Ένας άγνωστος νεολιθικός οικισμός στο Παραλίμνι

Ο οικισμός Νησσιά είναι ένας άγνωστος στο ευρύ κοινό νεολιθικός οικισμός. Με σχετική άδεια που πήραμε, είχαμε την ευκαιρία να αποτυπώσουμε τον οικισμό με μηχανήματα τοπογραφίας και με τη βοήθεια σχεδιαστικού προγράμματος να προχωρήσουμε στην τρισδιάστατη απεικόνιση του. Το αποτέλεσμα είναι πράγματι εντυπωσιακό.

Ο οικισμός Νησσιά βρίσκεται νότια της παραλίας Βυζακιά, στην περιοχή του Πρωταρά. Ο οικισμός εκτείνεται στην κορυφή ενός λοφίσκου, έχοντας στα ανατολικά μια βραχώδη ακτή και στα βορειοδυτικά ένα ποταμό, τον επονομαζόμενο του Λομπαρδί. Η γεωγραφική θέση του οικισμού δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία, καθώς δεν στηρίχτηκε μόνο στη δυνατότητα παροχής άφθονης θαλάσσιας τροφής, αλλά κυρίως στις αμυντικές και περιβαλλοντικές δυνατότητες της περιοχής. Ο ποταμός Λομπαρδί παρείχε στους κατοίκους πόσιμο νερό, ενώ το εύφορο έδαφος της περιοχής τους έδινε τη δυνατότητα να ασχοληθούν με τη γεωργία. Επίσης οι διατροφικές ανάγκες των κατοίκων καλύπτονταν από την κτηνοτροφία, το κυνήγι και το ψάρεμα. Όπως έχουν καταδείξει τα ευρήματα των ανασκαφών σημαντικό υπήρξε το κυνήγι ελαφιών στην περιοχή που αποτελούσε και τη βασική πηγή κρέατος, για τους κατοίκους του οικισμού.

Ο οικισμός εντάσσεται στη Νεολιθική Β’ περίοδο ή αλλιώς Νεολιθική Κεραμική περίοδο και χρονολογείται περί το 5200-4800 π.Χ. Αποτελεί τον μεγαλύτερο οικισμό της Νεολιθικής περιόδου που έχει ανασκαφεί και ερευνηθεί μέχρι σήμερα στην επαρχία Αμμοχώστου. Οι πιο αντιπροσωπευτικοί οικισμοί αυτής της περιόδου στην Κύπρο είναι της Σωτήρας στην επαρχία Λεμεσού, το Βρυσί του Αγίου Επίκτητου στην επαρχία Κερύνειας, της Φιλιάς (Δράκος) στην περιοχή της Μόρφου και της Καντού-Κουφόβουνου στην επαρχία Λεμεσού.

Ο αρχαιολογικός χώρος του οικισμού Νησσιά καλύπτει μια έκταση 3250 τ.μ., εκ των οποίων έχουν ανασκαφεί, από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, τα 2750 τ.μ. Κατά τις ανασκαφές έχουν αποκαλυφθεί σαράντα κατοικίες,ένα προστατευτικό τείχος σε σχήμα πετάλου που διέθετε δυο πύλες με την κεντρική στην νότια πλευρά, καθώς και σημαντικό αριθμό κινητών ευρημάτων, όπως αγγεία, εργαλεία κ.α. Οι οικίες που έχουν ανευρεθεί έχουν σχήμα τετράπλευρου, με στρογγυλεμένες τις γωνιές. Όλες οι κατοικίες είναι κτισμένες σε ένα επίπεδο από τα 7 μέχρι τα 10 μέτρα από το επίπεδο της επιφάνειας της θάλασσας.

Οι κάτοικοι έχτιζαν τις κατοικίες τους σύμφωνα με τα διαθέσιμα υλικά της περιοχής, όπως πέτρες, πηλό, ξύλα, κλαδιά, πλιθάρια. Στο ανώτερο μέρος των κατοικιών χρησιμοποιούσαν ελαφρότερα υλικά, όπως πηλό, ξύλα, πλιθάρια σε αντίθεση με το κατώτερο μέρος που χρησιμοποιούσαν υλικά πιο ανθεκτικά, όπως πέτρες. Στο κέντρο των κατοικιών υπήρχε χοντρός ξύλινος πάσσαλος για να στηρίζει τη στέγη. Μοναδικό νέο στοιχείο σε όλη τη Νεολιθική Κύπρο αποτελεί η αποκάλυψη για πρώτη φορά στις κατοικίες των βοτσαλωτών δαπέδων.

Στον οικισμό εκτείνεται ένα τείχος σε σχήμα πετάλου , μέσα στο οποίο βρίσκονται οι 27 από τις 40 κατοικίες. Το προστατευτικό τείχος αποτελεί δείγμα της μόνιμης εγκατάστασης πληθυσμού στην περιοχή αλλά και τη συλλογική προσπάθεια για κοινωνική οργάνωση.

Ο συγκεκριμένος οικισμός απέδωσε πολλά και σημαντικά κινητά ευρήματα, όπως αγγεία, πέτρινα ειδώλια, μαχαίρια και λεπίδες, γουδιά, περιδέραια από πικρόλιθο και κόκκαλα ελαφιού κ.α. Τα εν λόγω ευρήματα αντιπροσωπεύουν τα εργαλεία και γενικότερα τα αντικείμενα που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι του οικισμού στην καθημερινότητά τους, καθώς και τις ασχολίες τους, όπως ήταν η μικροτεχνία και η αγγειοπλαστική, το κυνήγι και η γεωργία.

Οι ανασκαφές στη θέση αυτή έχουν ολοκληρωθεί, από το Τμήμα Αρχαιοτήτων, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Δρα. Παύλου Φλουρέντζου , σε πέντε ανασκαφικές περιόδους. Παρόλο που ένα μικρό μέρος του χώρου δεν έχει ανασκαφεί τα ευρήματα που απέδωσαν οι εν λόγω ανασκαφές μας παρέχουν πολύτιμες και μοναδικές πληροφορίες για μια από τις σημαντικότερες περιόδους της κυπριακής προϊστορίας.

 

 

3d Σχέδια του οικισμού πως ήταν πριν από 7000 χρόνια