Τα περισσότερα χωριά της Κύπρου «κουβαλούν» μια μακραίωνη ιστορία με πλούσιες ιστορίες, μύθους και παραδόσεις για να μας διηγηθούν. Η ιστορία τους ξεκινά ήδη από τα ονόματα τους και την προέλευση τους. Άλλοτε ονόματα προερχόμενα από κάτι προφανές και άλλοτε ονόματα που κρύβουν πίσω τους μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Είτε η τοπογραφία/γεωμορφολογία κάποιου χωριού, είτε ο ιδρυτής του, είτε η ύπαρξη κάποιου συγκεκριμένου φυτού ή μοναστηριού αποτέλεσαν την αιτία για να δοθεί η ονομασία σε κάποιο χωριό. Κάποιες φορές δίνονται περισσότερες από μία εκδοχές με κάποιες από αυτές να προέρχονται από τη ζωηρή φαντασία των κατοίκων.

Αψιού

Αψιού

Η ονομασία της Λόφου δηλώνει το κτίσιμο της επάνω σε λόφους. Η αρχική της ονομασία ήταν ο Λόφος και βρισκόταν σε χρήση μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα. Η μετονομασία του χωριού από ονομαστική σε γενική, δηλαδή από Λόφο σε Λόφου, έγινε καθαρά για χρηστικούς λόγους, καθώς διευκόλυνε την καθημερινή ομιλία των κατοίκων.

Το ίδιο και η Πύλα, της επαρχίας Λάρνακας, φαίνεται να πήρε την ονομασία της από την τοποθεσίας της, καθώς το χωριό αποτελεί την πύλη που οδηγεί στην πεδιάδα της Μεσαορίας. Μια δεύτερη εκδοχή δίνεται από τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια που ανάγει την ονομασία του χωριού στους αρχαιοτάτους χρόνους και στον αποικισμό του από τους Αχαιούς. Σύμφωνα λοιπόν με αυτή την άποψη η ονομασία της Πύλας προήλθε από την αρχαία πόλη της Πύλου.

Στην τοποθεσία του οφείλει την ονομασία του και ο Κάθηκας, της επαρχίας Πάφου. Ευρισκόμενος στο μέσο της απόστασης Πάφου και Πόλις Χρυσοχούς , καθώς και στο υψηλότερο σημείο, αποτελούσε το μέρος όπου τα καραβάνια έκαναν στάση, κάθονταν, για να ξεκουραστούν.

Το χωριό Φτερικούδι πήρε σύμφωνα με κάποιους την ονομασία του επειδή βρίσκεται στη «φτέρη», δηλαδή στην πλάγια μεριά του βουνού Πύρου. Μια δέυτερη όμως άποψη αναφέρει πως η ονομασία του χωριού προέρχεται από το φυτό φτέρη (φτερίτζιν) που αυτοφύεται στην περιοχή.

Φτερικούδι

Φτερικούδι

Η ύπαρξη πολλών λαουδκιών (=είδος κυκλάμινου) φαίνεται να έδωσε την ονομασία στο χωριό Λαγουδερά, της επαρχίας Λευκωσίας, ενώ αντίστοιχα και το χωριό Βαβατσινιά, της επαρχίας Λάρνακας, φαίνεται να πήρε την ονομασία του από τα ομώνυμα δέντρα που φύονται στην περιοχή. Ο ερυθρόδανος, ένα ιδιαίτερα περιζήτητο φυτό των παλαιότερων χρόνων, έδωσε το πιθανότερο την ονομασία του στο Λυθροδόντα, ο τόπος δηλαδή που έχει ερυθρόδανα. Η Βάβλα επίσης φαίνεται να πήρε την ονομασία της από το αντίστοιχο φυτό, ένα είδος ακακίας που φύτρωνε στην Αίγυπτο και φαίνεται να είχε εισαχθεί τα παλαιότερα χρόνια στην Κύπρο.

Μια δεύτερη όμως εκδοχή αναφέρει πως η ονομασία της Βάβλας προήλθε από το όνομα του Βαβυλά, φεουδάρχη των μεσαιωνικών χρόνων της ευρύτερης περιοχής της Βάβλας, του Κάτω Δρυ και των Λευκάρων. Από τους ιδιοκτήτες του φαίνεται να πήρε και την ονομασία του η Χούλου, της επαρχίας Πάφου, οι οποίοι υπήρξαν συριακής καταγωγής, ενώ σε μεσαιωνικές πηγές αναφέρεται το όνομα της οικογένειας Goul. Και η Απαισιά , της επαρχίας Λεμεσού φαίνεται να πήρε την ονομασία της από τους πρώτους κατοίκους της που είχαν έρθει από την Απεσό της Μικράς Ασίας.

Βαβατσινιά

Βαβατσινιά

Από την εικόνα και το μοναστήρι της «Παναγίας της Νάπης», δηλαδή της Αγίας του Δάσους πήρε την ονομασία της η Αγία Νάπα. Το χωριό του Αγίου Τύχωνα της επαρχίας Λεμεσού πήρε την ονομασία του από τον ομώνυμο Άγιο που ήταν επίσκοπος της Αμαθούντας, στα τέλη του 4ου αιώνα - αρχές 5ου και ο οποίος εναντιώθηκε έντονα στην τοπική λατρεία της Αφροδίτης. Ο Αγρός από την άλλη πήρε την ονομασία του από τη Μονή του Μεγάλου Αγρού που κτίστηκε από μοναχούς που είχαν έρθει στην Κύπρο από την Μικρά Ασία, την περίοδο της εικονομαχίας, φέρνοντας μαζί τους την εικόνα της Παναγίας.

Αγία Νάπα

Αγία Νάπα

Το χωριό Αψιού σύμφωνα με το Νέαρχο Κληρίδη πήρε την ονομασία του από τους πρώτους μεταλλουργούς που δούλεψαν εδώ και προέρχονταν από τη Νάξο (Νάξο – Ναξιώτες- Αξιώτες – Αψιώτες – Αψιού). Πιο προφανής είναι η ονομασία του Αμιάντου που αναμφισβήτητα προήλθε από την εξόρυξη αμιάντου στην περιοχή που αποτέλεσε και τον κύριο λόγο για την κατοίκηση της περιοχής από εργάτες του μεταλλείου.

Αμίαντος

Αμίαντος

Το Πισσούρι σύμφωνα με μια εκδοχή πήρε την ονομασία του από κάποια γεγονότα που έλαβαν χώρα σε πολύ σκοτεινές νύχτες, όταν ήταν πισσούρι (=σκοτάδι). Η παράδοση αναφέρει πως τα γεγονότα αυτά σχετίζονταν με τις διώξεις των χριστιανών τα πρωτοχριστιανικά χρόνια που έψαχναν καταφύγιο μέσα στην πολύ σκοτεινή νύχτα. Παρόλα αυτά η προέλευση του ονόματος του χωριού μάλλον είναι πολύ απλούστερη και αναφέρεται στην παραγωγή πίσσας στην περιοχή. Η πίσσα των πεύκων πρέπει να παραγόταν στην περιοχή κατά τα βυζαντινά χρόνια και κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας.

Μια ενδιαφέρουσα ιστορία δίνεται για το χωριό Αλάμπρα, της επαρχίας Λευκωσίας, που το όνομα του προήλθε από το α στερητικό και τη λέξη «λαμπρόν» που σημαίνει φωτιά για να δηλώσει τα χωριό που δεν κινδυνεύει από το λαμπρόν, δηλαδή τη φωτιά. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση η ονομασία συνδέεται και με ένα θαυμαστό γεγονός. Όταν μια τρομακτική φωτιά πλησίαζε απειλητικά το χωριό και το πυκνό δάσος που βρισκόταν γύρω από αυτό, οι κάτοικοι έντρομοι άρχισαν να προσεύχονται. Τότε εμφανίστηκε η Αγία Μαρίνα, η οποία γονάτισε, ύψωσε τα χέρια της στον ουρανό και φώναξε τρεις φορές «Αλάμπρα», δηλαδή χωρίς φωτιά. Σε λίγο η φωτιά υποχώρησε και το χωριό σώθηκε.

Πισσούρι

Πισσούρι

Τέλος πολύ ενδιαφέρουσες ιστορίες δίνονται και για την προέλευση του ονόματος της Κακοπετριάς. Μια από αυτές αναφέρεται στην ύπαρξη μια μεγάλης πέτρας, κοντά στο μεγάλο γεφύρι στην είσοδο του χωριού. Σε αυτή την πέτρα συνήθιζαν να κάθονται τα νιόπαντρα ερωτευμένα ζευγάρια. Μια μέρα η πέτρα κύλησε και πλάκωσε το νιόπαντρο ζευγάρι και από το γεγονός αυτό οι κάτοικοι την ονόμασαν «Κακόπετρα» εξ ου και το Κακοπετριά. Μια άλλη ιστορία, που μπορεί να είναι αποκύημα της φαντασίας αλλά δεν παύει να παρουσιάζει αρκετό ενδιαφέρον, αναφέρεται σε κάποιο άρχοντα της Μαραθάσας που είχε τρεις γιους το Νίκο, τον Παναγιώτη και τον Πετρή. Ο Πετρής ήταν αρκετά ατίθασος και για το λόγο αυτό ο πατέρας του μετά από παρότρυνση από τους δυο άλλους γιους του, αποφάσισε να τον στείλει στην άλλη πλευρά του βουνού. Εκεί ο «κακός» Πετρής αποτέλεσε τον πρώτο οικιστή της περιοχής που πήρε και το όνομα του. Αντίστοιχα τα άλλα δυο αδέλφια ο Νίκος υπήρξε ο ιδρυτής του χωριού Οίκος (έφυγε το Ν και έμεινε το Ικος) και ο Παναγιώτης που ήταν καλός ίδρυσε τον Καλοπαναγιώτη. Η προέλευση όμως της ονομασίας Κακοπετριά πιθανότατα να είναι πολύ απλούστερη και να προέρχεται από τις λέξεις κακή και πέτρα, αναφερόμενη στην τοποθεσία της που σε παλαιότερες εποχές ήταν βραχώδης και δύσκολη στην ανάβασή της.

Κακοπετριά

Κακοπετριά