Ήταν 10 Μαΐου όταν ο Μιχαλάκης Καραολής (23 ετών) και ο Ανδρέας Δημητρίου (22 ετών) περνούσαν στο πάνθεον των ηρώων. Οι δυο ήρωες υπήρξαν τα πρώτα μέλη της ΕΟΚΑ, στα οποία εφαρμόστηκε η θανατική ποινή.

Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου

Ο Μιχαλάκης Καραολής γεννήθηκε στο Παλαιχώρι στις 13 Φεβρουαρίου του 1933. Τελείωσε το δημοτικό σχολείο και αποφοίτησε από την Αγγλική σχολή Λευκωσίας. Ήταν άριστος μαθητής και πρωταθλητής στίβου. Το υψηλό μορφωτικό του επίπεδο του εξασφάλισε μια θέση ως κυβερνητικός υπάλληλος στο Τμήμα του Φόρου Εισοδήματος. Υπήρξε από τους πρώτους που εντάχθηκε στην οργάνωση της ΕΟΚΑ προσφέροντας ποικίλες υπηρεσίες στον αγώνα. Στις 28 Αυγούστου ανέλαβε μαζί με τον συναγωνιστή του Ανδρέα Παναγιώτου την εκτέλεση αστυνομικού συνεργάτη των Άγγλων. Η απόπειρα απέτυχε. Ο Παναγιώτου διέφυγε, ενώ ο Καραολής καταζητήθηκε και συνελήφθη σε ενέδρα από τις αγγλικές δυνάμεις , ενώ ετοιμαζόταν να ενωθεί με την αντάρτικη ομάδα του Γρηγόρη Αυξεντίου. Οδηγήθηκε στις Κεντρικές Φυλακές, όπου και βασανίστηκε απάνθρωπα. Καταδικάστηκε σε θάνατο, παρόλο που ο αστυνομικός δεν είχε εκτελεστεί από τον Καραολή, αλλά από άλλο μέλος της ΕΟΚΑ, γεγονός που γνώριζαν οι Άγγλοι. Οι αιτήσεις χάριτος απορρίφθηκαν τόσο από τον Βρετανό διοικητή του νησιού, σερ Τζον Χάρντιγκ, όσο και από τη βασίλισσα της Αγγλίας, Ελισάβετ Β’.

Η περίπτωση του Καραολή είχε απασχολήσει έντονα το δημόσιο ενδιαφέρον, λόγω της εισαγωγής της θανατικής ποινής για σχετιζόμενες με την ΕΟΚΑ ενέργειες. Η καταδίκη του νεαρού αγωνιστή σε θάνατο προκάλεσε μαζικές λαϊκές κινητοποιήσεις και διαμαρτυρίες στην Κύπρο, στην Ελλάδα και σε διάφορες άλλες χώρες. Οι εκκλήσεις από σπουδαίες προσωπικότητες ανά τον κόσμο, για να δοθεί χάρη στον νεαρό Κύπριο μελλοθάνατο, έπεσαν στο κενό.

Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου

Ο Ανδρέας Δημητρίου γεννήθηκε στο χωριό Άγιος Μάμας, της επαρχίας Λεμεσού, στις 18 Σεπτεμβρίου του 1934. Αποφοίτησε από το δημοτικό σχολείο του χωριού του για να φοιτήσει μετέπειτα στο Νυχτερινό Γυμνάσιο Αμμοχώστου. Εργαζόταν σε κατάστημα εκρηκτικών υλών και κυνηγετικών ειδών, ενώ υπήρξε και γραμματέας της συντεχνίας των αχθοφόρων στην Αμμόχωστο. Εντάχθηκε στην ΕΟΚΑ από την αρχή του αγώνα και έδρασε με τις ομάδες της Αμμοχώστου. Βρέθηκε ένοχος στην κατηγορία ότι είχε πυροβολήσει και τραυματίσει στην Αμμόχωστο τον Άγγλο πράκτορα Σίντνευ Τέυλορ και για το λόγο αυτό καταδικάστηκε σε θάνατο στις 30 Ιανουαρίου του 1956, από το αγγλικό δικαστήριο.

Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου

Οι δυο ήρωες Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου οδηγούνται μαζί στο ικρίωμα της αγχόνης. Με το κεφάλι ψηλά ψάλλουν τον Εθνικό ύμνο. Άλλωστε ο απαγχονισμός τους αποτελεί τη λύτρωση τους από τα φρικτά βασανιστήρια των Άγγλων στρατιωτών. Όπως αναφέρει και ο ήρωας Ανδρέας Δημητρίου μέσα από τις φυλακές: «(…)βλέπω την αγχόνη σαν ένα σωτήρα ο οποίος σώζει το θύμα από τα νύχια του δημίου του». Οι δυο ήρωες τάφηκαν με άκρα μυστικότητα σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στην αυλή των Κεντρικών Φυλακών, εκεί όπου αργότερα θάβονται και άλλοι ήρωες του απελευθερωτικού αγώνα.Η ταφή τους στις Κεντρικές Φυλακές (Φυλακισμένα Μνήματα) έγινε για να αποφευχθούν οι οποιεσδήποτε αντιβρετανικές εκδηλώσεις και εξεγέρσεις που θα γινόντουσαν σε περίπτωση τέλεσης δημόσιας κηδείας.

Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου - Φυλακισμένα Μνήματα

Η εκτέλεση των Καραολή και Δημητρίου προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα. Την προηγούμενη μέρα της εκτέλεσης σε ολόκληρη την Ελλάδα έγιναν ογκώδεις μαχητικές διαδηλώσεις, με τέσσερις ανθρώπους στην Αθήνα να χάνουν τη ζωή τους κατά τις συγκρούσεις αστυνομικών και διαδηλωτών.

Μιχαλάκης Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου