Μαρία η Συγκλητική :«Αυτή μια νύχτα σκοτεινή, νύχτα δίχως φεγγάρι / Στη ναυαρχίδα οδήγησε το χέρι του Κανάρη»

Το 1570 οι Τούρκοι εισβάλουν στο νησί για να το κατακτήσουν. Πρώτα αποβιβάστηκαν στη Λάρνακα, την οποία και κατέλαβαν αμαχητί, ενώ στην πορεία προχώρησαν προς τη Λευκωσία. Η πόλη πρόβαλε σθεναρή αντίσταση, όμως τελικά το Σεπτέμβριο του 1570 αλώθηκε, λεηλατήθηκε και οι κάτοικοι της είτε σφαγιάστηκαν είτε αιχμαλωτίστηκαν είτε πουλήθηκαν ως σκλάβοι. Τα νέα για το μέγεθος της λεηλασίας και της σφαγής στη Λευκωσία διαδόθηκαν στις άλλες πόλεις, προκαλώντας τον πανικό. Το έργο του διοικητή των Τούρκων Λαλά Μουσταφά Πασά ήταν πλέον πολύ πιο εύκολο, καθώς μια μια πόλη, υπό το φόβο των λεηλασιών, παραδιδόταν αμαχητί , πλην της Αμμοχώστου, της οποίας η πολιορκία κράτησε σχεδόν ένα χρόνο, εξαιτίας της ηρωικής αντίστασης των κατοίκων της με επικεφαλή τον Ενετό στρατηγό Μαρκαντώνιο Βραγαδίνο.

Μέσα στις ηρωικές φιγούρες που ξεχώρισαν για το θάρρος, τη γενναιότητα και την περηφάνια τους ήταν και η Μαρία η Συγκλητική. H Μαρία η Συγκλητική γεννήθηκε τα τελευταία χρόνια της ενετοκρατίας και καταγόταν από οικογένεια ευγενών, με ρίζες από το Βυζάντιο. Με την κατάκτηση της Λευκωσίας πολλοί νέοι και νέες αιχμαλωτίστηκαν και φορτώθηκαν σε πλοία στο λιμάνι της Αμμόχωστου, για να μεταφερθούν από εκεί στην Κωνσταντινούπολη και να προσφερθούν ως λάφυρο στο Σουλτάνο. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και η Μαρία η Συγκλητική. Σύμφωνα λοιπόν με την παράδοση, η όμορφη νέα, θέλοντας να ξεφύγει από τη σκλαβιά και την ταπείνωση έβαλε φωτιά στην πυριτιδαποθήκη του πλοίου που θα τη μετέφερε:

«Αυτή μια νύχτα σκοτεινή, νύχτα δίχως φεγγάρι 

Στη ναυαρχίδα οδήγησε το χέρι του Κανάρη»

(«Η Κυπριώτισσα» Αντωνίου Σ. Μάτεση )

Οι ισχυρές εκρήξεις ανατίναξαν, όχι μόνο το πλοίο που μετέφερε τη Μαρία τη Συγκλητική αλλά και τα πλοία που βρίσκονταν πλησίον του σκοτώνοντας πολλούς Τούρκους ναυτικούς και Έλληνες αιχμαλώτους.

Η Μαρία η Συγκλητική, με τη μοναδική αυτή θυσία της, παρέμεινε στην ιστορία ως σύμβολο αγώνα και αντίστασης ενάντια στο βάρβαρο κατακτητή. Με περηφάνια και ανδρεία υπερέβη το θάνατο επιλέγοντας την αξιοπρέπεια από την ατίμωση. Η ηρωίδα της Κύπρου πέρασε στις ιστορικές αναφορές, στη λογοτεχνία και στην τέχνη με διάφορα ονόματα : Αρνάλδα Ρουχιά, Ρενάλδα, Βελεσάνδρα. Σε αυτήν αναφέρθηκαν πολλοί χρονικογράφοι αλλά και σπουδαίοι λογοτέχνες όπως ο Επτανήσιος Αντώνης Μάτεσης και ο Βασίλης Μιχαηλίδης. Συγκεκριμένα στο ποίημα “Η Αρνάλδα ή Βελεσάνδρα επί του πλοίου” ο Βασίλης Μιχαηλίδης αναφέρει:

 

 (...)Η Αρνάλδα εκ του γένους των Συγκλητικών γενναία,

Ηρωΐς πασών η πρώτη και ως άγγελος ωραία

Είδε πλήρη τα ιστία, έτοιμον προς πλουν το πλοίον

Κ’ εντελώς απελπισθείσα έλεγε μετά δακρύων :

“Κάλλιον εις τον αέρα με το πυρ να τιναχθώμεν•

κάλλιον εις τον πυθμένα της θαλάσσης να πνιγώμεν,

παρά μίαν στιγμήν ζώσαι κ’ έχουσαι του Μουσουλμάνου

πλούτη, δόξαν κ’ ευτυχίαν εις ανάκτορα Σουλτάνου”.

 

 .