Κάθε χρόνο τη Μεγάλη Τρίτη ψάλλεται στην Εκκλησία μας το τροπάριο της Κασσιανής. Το τροπάριο ανήκει στη βυζαντινή ποιήτρια Κασσιανή, που έζησε τον 9ο αιώνα μ.Χ. Η πληγωμένη καρδιά της Κασσιανής την οδηγεί στο να γράψει τους λυρικούς στίχους ενός από τα ομορφότερα τροπάρια της εκκλησιαστικής υμνολογίας.

Τα ιστορικά γεγονότα γύρω από το πρόσωπο της ευσεβούς λογίας Κασσιανής δίνονται από τους χρονικογράφους της εποχής, όπως τους Συμεών Μάγιστρο, Λέων Γραμματικό και Ιωάννη Ζωναρά. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που μας δίνονται για τη ζωή της, επειδή δεν την επέλεξε ως σύζυγό του ο αυτοκράτορας Θεόφιλος, αποφάσισε να ακολουθήσει τη μοναστική ζωή και να αφιερωθεί στο Θεό και στην ποίηση.

Οσία Κασσιανή

Η μητέρα του αυτοκράτορα Θεόφιλου, κατά το έτος 820 μ.Χ. ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση για εκλογή της νύμφης, προσκάλεσε στο Παλάτι τις ωραιότερες και επιφανέστερες κοπέλες της αυτοκρατορίας. Ανάμεσα σε αυτές ήταν και η Κασσιανή, γόνος φεουδαρχικής οικογένειας, που διακρινόταν για την ομορφιά της, αλλά και την εξυπνάδα της. Η προσέλευση στο Παλάτι ήταν μεγάλη από «καλλίστας παρθένους». Η ομορφότερη όμως από όλες ήταν η Κασσιανή, η οποία μάγεψε με την ομορφιά της τον νεαρό Θεόφιλο. Προτού όμως της δώσει το μήλο, σύμβολο της προτίμησής του, θέλησε να δοκιμάσει και την εξυπνάδα της. Της είπε λοιπόν «Ως άρα δια γυναικός ερρύη τα φαύλα» δηλαδή από τη γυναίκα ξεκινούν τα κακά υπονοώντας την Εύα και το προπατορικό αμάρτημα. Η Κασσιανή όμως με την εξυπνάδα της του απάντησε «Αλλά και διά γυναικός πηγάζει τα κρείττονα» δηλαδή και από τη γυναίκα πηγάζουν τα καλύτερα, αναφερόμενη στην Παναγία που έφερε στον κόσμο το μεγαλύτερο αγαθό, το Χριστό. Η απάντηση αυτή της Κασσιανής αποστόμωσε το Θεόφιλο που θέλησε να την τιμωρήσει δίνοντας το μήλο στην επίσης όμορφη, αλλά και σεμνή Θεοδώρα.

Οσία Κασσιανή

Η Κασσιανή απογοητεύτηκε από την απόφαση του αυτοκράτορα και αποφάσισε να αποτραβηχτεί από τον κόσμο και να ακολουθήσει το μοναστικό βίο. Έκτισε με δικά της χρήματα ένα μοναστήρι και αφοσιώθηκε στη λατρεία του Θεού και στην ποίηση. Εκεί στο μοναστήρι με το βαθύ θρησκευτικό της συναίσθημα και το έμφυτο ποιητικό της ταλέντο συνέθεσε εκκλησιαστικούς ύμνους και τροπάρια. Ένα από τα πιο περίφημα τροπάρια είναι και το «Τροπάριο της Κασσιανής» , το οποίο η Ορθόδοξη Εκκλησία το καθιέρωσε στην υμνολογία του στον όρθρο της Μεγάλης Τετάρτης. Ο ύμνος αναφέρεται σε μια ανώνυμη αμαρτωλή γυναίκα, τη μοιχαλίδα, που ο Χριστός έσωσε από βέβαιο λιθοβολισμό του έξαλλου πλήθους των Φαρισαίων που ήθελαν να την τιμωρήσουν για το ηθικό της παράπτωμα. Η γυναίκα με βαθιά ευγνωμοσύνη προς το Χριστό, αλλά και με ειλικρινή μεταμέλεια, πλένει τα πόδια του Ιησού και τα σκουπίζει με τα μαλλιά της. Η αμαρτωλή γυναίκα συγχωρέθηκε για τα αμαρτήματα της, γιατί έδειξε πραγματική μετάνοια. Η Κασσιανή εμπνεύστηκε για τη συγγραφή του ύμνου της από το περιστατικό που αναφέρουν οι ευαγγελιστές.

Οσία Κασσιανή - Η μεταστροφή της αμαρτωλής γυναίκας

Η μεταστροφή της αμαρτωλής γυναίκας

Σύμφωνα με μια παράδοση ένας από τους στίχους του γνωστού αυτού τροπαρίου ανήκει στον αυτοκράτορα Θεόφιλο. Ο Θεόφιλος συνεχίζοντας να είναι ερωτευμένος με την Κασσιανή αποφασίζει να την επισκεφτεί στο μοναστήρι για μια τελευταία φορά προτού πεθάνει. Η Κασσιανή εκείνη την ώρα ήταν μόνη της στο κελί της γράφοντας το τροπάριο της. Όταν αντιλήφθηκε την άφιξη του αυτοκράτορα, κρύφτηκε για να μην τον συναντήσει. Μπαίνοντας στο κελί της ο Θεόφιλος βρήκε τα χειρόγραφα της Κασσιανής στο τραπέζι και τα διάβασε. Μόλις ολοκλήρωσε την ανάγνωση του κειμένου πήρε τη γραφίδα και συμπλήρωσε ακόμη ένα στίχο στον ύμνο. Ο στίχος αυτός ήταν ««κρότων τοίς ωσίν ηχηθείσα τώ φόβω εκρύβη» (=τα άκουσε να περπατάνε , από το φόβο της κρύφτηκε) κάνοντας έτσι υπαινιγμό στο φόβο που αυτή ένιωσε όταν άκουσε το θόρυβο των βημάτων του. Όταν αναχώρησε ο Θεόφιλος από το κελί, η Κασσιανή βγήκε από την κρυψώνα της και διάβασε την προσθήκη του στον ύμνο. Χωρίς όμως να σβήσει τον στίχο, συνέχισε και ολοκλήρωσε τον ύμνο της.

Οσία Κασσιανή

Το υμνογραφικό έργο της Κασσιανής μπορεί να μην είναι πλούσιο, αλλά διακρίνεται για την πρωτοτυπία του και το ύφος του. Η οσία Κασσιανή πέθανε γύρω στο 865 μ.Χ. Η μνήμη της εορτάζεται στις 7 Σεπτεμβρίου.

Οσία Κασσιανή