Ο Αχιλλέας, γιος του Πηλέα και της Θέτιδας, υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ήρωες του Τρωικού πολέμου. Παρόλα αυτά ο Αχιλλέας αρχικά δεν είχε σκοπό να συμμετέχει στον πόλεμο και προσπάθησε μάλιστα με δόλιο τρόπο να το αποφύγει. Με παρότρυνση της μητέρας του στάληκε στο ανάκτορο του βασιλιά της Σκύρου, Λυκομήδη, όπου ντύθηκε με γυναικεία ρούχα και κρύφτηκε ανάμεσα στις γυναίκες της Αυλής. Η Θέτιδα οδηγήθηκε σε αυτήν την πράξη, κατόπιν μιας προφητείας που έλεγε ότι ο γιος της θα ζούσε είτε μια μακρά και ανιαρή ζωή είτε θα πέθαινε νέος επιτυγχάνοντας αιώνια δόξα.

Η Οικία του Αχιλλέα στο αρχαίο Κούριο και το ψηφιδωτό που αναπαριστά τον Αχιλλέα ντυμένο ως γυναίκα

Ο Οδυσσέας κατέφυγε στο ανάκτορο του Λυκομήδη αναζητώντας τον Αχιλλέα για να τον πείσει να συμμετάσχει στην εκστρατεία. Όμως δεν μπορούσε να τον εντοπίσει. Με το πανούργο του τότε μυαλό μεταμφιέστηκε σε έμπορο και πήγε στην αυλή του ανακτόρου για να παρουσιάσει και να πωλήσει στις γυναίκες κάποια κοσμήματα. Μεταξύ των εμπορευμάτων του παρουσίασε και μερικά θαυμάσια όπλα, όπως ένα σπαθί, ένα ακόντιο και μια ασπίδα. Όλες οι γυναίκες ενδιαφέρθηκαν για τα κοσμήματα εκτός από μία , της οποίας το ενδιαφέρον τράβηξε ο πολεμικός οπλισμός. Αυτή τελικά η γυναίκα αποδείχθηκε ο Αχιλλέας, τον οποίον ο Οδυσσέας με την εξυπνάδα και την πονηριά του κατάφερε να ανακαλύψει. Τότε η Θέτιδα επέτρεψε στον νεαρό γιο της να συμμετάσχει στην εκστρατεία και για το σκοπό αυτό του χάρισε την πανοπλία του πατέρα του, που είχε σφυρηλατηθεί από τον ίδιο τον θεό Ήφαιστο, για να τον προστατεύει από τη μάχη.

Η Οικία του Αχιλλέα στο αρχαίο Κούριο και το ψηφιδωτό που αναπαριστά τον Αχιλλέα ντυμένο ως γυναίκα

Η ανακάλυψη του Αχιλλέα στην Σκύρο (Nicolas Poussin)

Η παράσταση αυτή της αποκάλυψης του Αχιλλέα από τον Οδυσσέα αποτυπώνεται σε ένα εξαίσιο ψηφιδωτό που βρίσκεται στην «Οικία του Αχιλλέα» στο αρχαίο Κούριο. Με ιδιαίτερη ζωντάνια αποτυπώνεται ακριβώς η σκηνή όπου ο Αχιλλέας ανάμεσα στα εμπορεύματα επιλέγει τα όπλα αντί των άλλων γυναικείων ειδών, ενώ ο Οδυσσέας μεταμφιεσμένος σε έμπορο παρακολουθεί με ικανοποίηση. Πίσω από τον Αχιλλέα παρακολουθεί επίσης, αλλά με αγωνία, η Δηιδάμεια, μία από τις κόρες του Λυκομήδη. Ο λόγος που η Δηιδάμεια παρακολουθούσε με αγωνία, τα όλα όσα λάμβαναν χώρα, ήταν επειδή δεν επιθυμούσε ο Αχιλλέας να φύγει από την Σκύρο, καθώς είχε συνάψει σχέση μαζί του και μάλιστα απέκτησαν μαζί ένα γιο τον Νεοπτόλεμο. Παρόλο που η σύνθεση είναι αρκετά φθαρμένη, οι μορφές του Αχιλλέα, του Οδυσσέα και της Δηιδάμειας είναι ευδιάκριτες.

Η Οικία του Αχιλλέα στο αρχαίο Κούριο και το ψηφιδωτό που αναπαριστά τον Αχιλλέα ντυμένο ως γυναίκα

Το συγκεκριμένο ψηφιδωτό εντοπίζεται στην Οικία του Αχιλλέως , στο αρχαίο Κούριο, στο νοτιοδυτικό τμήμα του λόφου. Η Οικία του Αχιλλέως χρονολογείται στον 4ο αιώνα μ.Χ. (Πρωτοχριστιανικά χρόνια) και αποτελείται από μια κεντρική αίθρια αυλή με δωμάτια κατά μήκος των δυο πλευρών και με στοά που έφερε κιονοστοιχία στο βορειοδυτικό της άκρο. Πολλά από τα δωμάτια κοσμούνται από ψηφιδωτά δάπεδα. Το ψηφιδωτό με τον Αχιλλέα και τον Οδυσσέα βρίσκεται σε ένα τμήμα του δαπέδου της στοάς. Σύμφωνα με τους αρχαιολόγους ο συγκεκριμένος χώρος πρέπει να χρησίμευε ως χώρος υποδοχής υψηλών επισκεπτών. Στην ίδια οικία βρίσκεται ακόμη ένα ψηφιδωτό που παρουσιάζει το πρώτο μπάνιο του Αχιλλέα από τη μητέρα του Θέτιδα. Τα δυο αυτά ψηφιδωτά έχουν πάρει τα θέματά τους από την παγανιστική παράδοση και έρχονται ως απάντηση του παγανισμού στην εξάπλωση της νέας θρησκείας, του χριστιανισμού.

Η Οικία του Αχιλλέα στο αρχαίο Κούριο και το ψηφιδωτό που αναπαριστά τον Αχιλλέα ντυμένο ως γυναίκα