Η δεκαετία του ’50 αποτελούσε μια σκληρή περίοδο στη ιστορία του νησιού. Φτώχεια, πνευματική εξαθλίωση, υποβαθμισμένη υγεία. Στην κλειστή κοινωνία της Κύπρου οι γυναίκες είχαν ως κύρια ασχολία το νοικοκυριό τους, το μεγάλωμα των παιδιών και τις αγροτικές εργασίες. Οι περισσότερες από αυτές φοιτούσαν μετά βίας ως την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Γυναίκες που δεν είχαν φωνή, όμως διέθεταν απίστευτα αποθέματα δύναμης και ένα μοναδικό μεγαλείο ψυχής.

Η συμβολή των γυναικών στον αγώνα της ΕΟΚΑ

Αυτή την εσωτερική δύναμη οι γυναίκες της Κύπρου καλούνται να την εξωτερικεύσουν και να την μεταλαμπαδεύσουν στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα της ΕΟΚΑ. Με παραδειγματική αυταπάρνηση, υπερβαίνοντας το ρόλο της μητέρας, τη συζύγου, της αδελφής, της κόρης στέκονται σαν βράχοι και σαν άλλες Σπαρτιάτισσες έλεγαν το «η ταν η επί τας». Μεγαλώνοντας τα παιδιά τους με ιδανικά, με προσήλωση στην πατρίδα και στα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη τα οδηγούσαν προς την υπεράσπιση της πατρίδας και στην αυτοθυσία. Και ναι πονούσαν για το χαμό του αγαπημένου τους προσώπου, όμως παράλληλα ένιωθαν μια πρωτόγνωρη περηφάνια : "Μια μάνα τέτοιου ήρωα εν προσβολή να κλάψει, προσβάλλει τον λεβέντη της, τζιείνον που θ’ απολάψει" απαγγέλει η μητέρα του Γρηγόρη Αυξεντίου στην τέλεση του πρώτου του μνημόσυνου, ενώ η μητέρα του Πετράκη Κυπριανού μπροστά στο άψυχο σώμα του γιου της λέει πως έτσι ήθελε το γιο της, να έρθει ήρωας.

Η συμβολή των γυναικών στον αγώνα της ΕΟΚΑ

Αντωνού Αυξεντίου(κάτω)

Η προσφορά όμως των γυναικών της εποχής αυτής στον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ υπήρξε ευρύτερη. Μέσα από τις οργανώσεις της ΟΧΕΝ, ΠΕΚΑ, ΑΝΕ, πολυγραφούσαν φυλλάδια, διαδήλωναν, αναρτούσαν πανό, φιλοξενούσαν αντάρτες στα σπίτια τους, μετέφεραν αλληλογραφία και οπλισμό, συντηρούσαν και τροφοδοτούσαν κρησφύγετα, έριχναν βόμβες κατά τη διάρκεια των επιθέσεων. Οι γυναίκες με άκρα μυστικότητα, ευελιξία, τόλμη, ψυχραιμία και πανουργία αποτελούσαν το σύνδεσμο των αγωνιστών της ΕΟΚΑ. Οι γυναίκες της Κύπρου, από τη μικρή μαθήτρια με τη γαλάζια ποδιά μέχρι τη γερόντισσα, έδωσαν το παρόν στο κάλεσμα της πατρίδας. Πολλές από αυτές συνελήφθησαν, φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν, ενώ κάποιες από αυτές έδωσαν ακόμη και τη ζωή τους. Όπως αναφέρεται στο «Χρονικό Αγώνος ΕΟΚΑ» : «Η συμβολή της Ελληνίδας Κυπρίας εις τον Aπελευθερωτικόν Aγώνα υπήρξε εξόχως σημαντική.(…) Με παραδειγματικήν αυταπάρνησιν ανέλαβε και εξετέλεσε κατά τρόπον αξιοθαύμαστον πάσαν αποστολήν, μη ορρωδήσασα προ ουδενός κινδύνου. Oλαι αι Eλληνίδες των πόλεων και των χωριών της Κύπρου δεν υστέρησαν ουδενός εις πράξεις ηρωισμού και αυτοθυσίας. Και εις αυτόν τον ένοπλον αγώνα έλαβον αύται μέρος»

Η συμβολή των γυναικών στον αγώνα της ΕΟΚΑ

Νίτσα Χατζηγεωργίου, μια απο τις τραγικές γυναικείες φιγούρες του Αγώνα

Στα δύσκολα χρόνια του ξεσηκωμού οι γυναίκες της Κύπρου ξεφεύγουν από τον παθητικό ρόλο τους που είχαν στην κοινωνία και ξυπνώντας μέσα τους το αίσθημα της ευθύνης, της μεγαλοσύνης, της αγωνιστικότητας γίνονται ενεργά μέλη προσθέτοντας έστω ένα μικρό λιθαράκι στον αγώνα για λευτεριά. Οι γυναίκες αυτές κέρδισαν επάξια τον σεβασμό μας και μια τιμητική θέση στην ιστορική μνήμη.

Η συμβολή των γυναικών στον αγώνα της ΕΟΚΑ