Ο διανοούμενος αγωνιστής της ΕΟΚΑ, ο ήρωας που αρνήθηκε τη δωροδοκία από τον Άγγλο διοικητή Χάρτιγκ απαντώντας πως «Ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα αλλά περί αρετής(...)». Μια απάντηση που άλλωστε άρμοζε σε ένα νέο γαλουχημένο με τα εθνικά ιδεώδη και την ελληνική παιδεία.

Κυριάκος Μάτσης

Ο Κυριάκος Μάτσης γεννήθηκε στις 23 Ιανουαρίου του 1926 στο Παλαιχώρι της Πιτσιλιάς και ήταν ένα από τα τρία παιδιά του Χριστοφή και της Κυριακού Μάτση. Τα πρώτα του γράμματα τα διδάχθηκε στο δημοτικό σχολείο του χωριού του, όπου μετά την αποφοίτηση του πηγαίνει στην Αμμόχωστο για να φοιτήσει στο Ελληνικό Γυμνάσιο. Η έντονη προσωπικότητα του αλλά και η κλίση του προς τα ελληνικά γράμματα και τη λογοτεχνία διαφαίνονται από νωρίς. Γράφει διηγήματα, στίχους και αναλύει λογοτεχνικά κείμενα. Ήδη από τα νεανικά του κείμενα παρουσιάζεται η προθυμία του να αγωνιστεί για την απελευθέρωση της Κύπρου, άλλα και τη δημιουργία μιας ίσης κοινωνίας, μιας κοινωνίας που θα αναγνώριζε τον καθημερινό αγώνα των κατοίκων της υπαίθρου δίνοντας τους ίσες ευκαιρίες με αυτές των κατοίκων των πόλεων. Αυτός ήταν ο Κυριάκος Μάτσης, οραματιστής, ένας άνθρωπος που σκεφτόταν όχι μόνο το δικό του μέλλον αλλά το μέλλον ολόκληρης της κυπριακής κοινωνίας.

Με το τέλος των μαθητικών του χρόνων, το 1946, ο Μάτσης πηγαίνει για ανώτερες σπουδές στη Γεωπονική Σχολή της Θεσσαλονίκης. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του θα πολιτικοποιηθεί και θα αναμειχθεί ενεργά σε φοιτητικές οργανώσεις παίρνοντας μέρος σε πολλές δραστηριότητες και οργανώνοντας διαλέξεις εθνικής διαφωτίσεως. Διακρίνεται για το ρητορικό του λόγο στους δημόσιους λόγους του και αποκαλείται ως το «Αηδόνι του Πανεπιστημίου και της Κύπρου». Στοιχεία και πληροφορίες για τη ζωή του αυτή την περίοδο δίνονται από τον ίδιο, καθώς καθ’ όλη τη φοιτητική του ζωή συνήθιζε να κρατεί ημερολόγιο καταγράφοντας τις σκέψεις και τους προβληματισμούς του.

Κυριάκος Μάτσης

Ο Κυριάκος Μάτσης θα αποφοιτήσει από τη Γεωπονική Σχολή το 1952 και αμέσως θα επιστρέψει στην Κύπρο. Θα αποτελέσει ένα από τους πρώτους που θα ενταχθεί στην οργάνωση της ΕΟΚΑ αναλαμβάνοντας καθήκοντα τομεάρχη σε περιοχή της επαρχίας Αμμοχώστου.

Τον Ιανουάριο του 1956 θα συλληφθεί από τους Άγγλους και θα οδηγηθεί στα κρατητήρια της Ομορφίτας για ανάκριση, όπου θα υποβληθεί σε φρικτά βασανιστήρια. Εκεί θα τον επισκεφθεί ο ίδιος ο Άγγλος κυβερνήτης Χάρτιγκ, ο οποίος του προσφέρει το μυθικό ποσό των 500,000 λιρών, καθώς και τη φυγάδευση του και την προστασία του, αν αποκάλυπτε που κρυβόταν ο Διγενής. Οργισμένος ο Μάτσης αρνήθηκε την πρόταση του Άγγλου διοικητή θεωρώντας την προσβλητική. Ο κυβερνήτης εκτιμώντας το ήθος και την προσωπικότητα του Μάτση θα δώσει οδηγίες να σταματήσουν τα βασανιστήρια του και να οδηγηθεί στα κρατητήρια της Κοκκινοτριμιθιάς.

Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς Κυριάκος Μάτσης

Κρατητήρια Κοκκινοτριμιθιάς

Μετά από λίγους μήνες παραμονής του στα κρατητήρια κατορθώνει μαζί με άλλους έξι συγκρατούμενους του να δραπετεύσει. Μετά τη δραπέτευση του διορίζεται από τον αρχηγό της ΕΟΚΑ, ως τομεάρχης στην επαρχία Κερύνειας αναπτύσσοντας και πάλι αξιόλογη αγωνιστική δραστηριότητα. Επικηρύχθηκε με το ποσό των πέντε χιλιάδων λιρών. Στις 19 Νοεμβρίου του 1958 το κρησφύγετο του στο χωριό Δίκωμο περικυκλώθηκε από τον αγγλικό στρατό ύστερα από προδοσία. Πιστός στις αρχές που ο ίδιος είχε εκλέξει αρνείται πεισματικά να παραδοθεί επιλέγοντας τον ηρωικό θάνατο. Με τον ένδοξο θάνατο του αναδείχθηκε ως ένα από τα ινδάλματα του αγώνα, ενώ παράλληλα διακρίθηκε για τη ξεχωριστή προσωπικότητα και πνευματικότητα του.

Κυριάκος Μάτσης